Roman military equipment in the northeastern part of Moesia Inferior. II. The Noviodunum Cemetery. Tumulus 30

Cercetări Arheologice 33.1, 2026, 159-182
https://doi.org/10.46535/ca.33.1.09



Roman military equipment in the northeastern part of Moesia Inferior. II. The Noviodunum Cemetery. Tumulus 30


Authors: Liviu Petculescu

Keywords:

Moesia Inferior, Noviodunum, classis Flavia Moesica, military equipment graves, silver baldric and belt fittings

Abstract:

Barrow 30 was raised above a previous funerary plot of a soldiers’ family. Inside the plot there are three military graves and five civilian ones belonging to this family, among which one double inhumation in a limestone sarcophagus. The first military grave with an inventory including two bone belt fittings dates during the 2nd quarter of the 2nd century AD. Mithres, the son of the soldier buried in this grave, an arkarius of the Moesia Inferior fleet was cremated c. AD 170-180 with a sword, a chalcedony sword pendant, a baldric and two belts provided with silver mounts plus a copper alloy inkpot. In the last military grave, an adolescent who was meant to be a soldier was cremated wearing a belt with copper alloy mounts. All the soldiers, one servant and a child were cremated in situ at variance with inhumed women, a girl and a small child. Although the northeastern part of Moesia Inferior was gravely affected during the 3rd century AD crisis, inside the plot there isn’t any robbed grave as they were covered by the tumulus raised probably toward AD 250.

That Mithres, an immunis, possessed luxury military fittings is evidence to the right of the soldiers, regardless of their rank, to display items made of precious metals. And the parallels of his equipment found in the bases of cohortes, alae and legiones and their civilian settlements and cemeteries mean that already in the 2nd half of the 2nd century AD the soldiers of all category of military units, including the least prestigious navy, had virtually identical equipment.

Download: PDF


How to cite: Liviu Petculescu, Roman military equipment in the northeastern part of Moesia Inferior. II. The Noviodunum Cemetery. Tumulus 30, Cercetări Arheologice, Vol. 33.1, pag. 159-182, 2026, doi: https://doi.org/10.46535/ca.33.1.09


Bibliography


  1. Allason-Jones, L. 1997. XI. Museum Note 1996. Roman Military and Domestic Artefacts from Great Chesters. Archaeologia Aeliana, Ser. 5, 24: 187-214.
  2. Barnea, A. 1988. Municipium Noviodunum. Nouvelles données épigraphiques. Dacia N.S. 32: 53-60.
  3. Băeștean, G and Barbu, M. 2010. Un atelier în care se prelucrau oase și coarne descoperit la Ulpia Traiana Sarmizegetusa. Bibliotheca Historica et Archaeologica Universitatis Timisiensis 12: 117-133.
  4. Beutler, F., Farka, C., Gugl, C., Humer, F., Kremer, G. and Pollhamer, E. (eds) 2017. Der Adler Roms. Carnuntum und die Armee der Caesaren. Amt der NÖ Landesregierung, Abt. Kunst und Kultur. Katalog ds NÖ Landesmuseums, NF nr. 538. Bad Deutsch-Altenburg: Nünnerich-Asmus Verlag.
  5. Biborski, M. and Kaczanowski, P. 2013. Magic sword pendants. A Nyiregyházi Jósa András Múzeum Évkönyve 55: 423-430.
  6. Bishop, M and Coulston, J. 2006. Roman Military Equipment from the Punic Wars to the Fall of Rome. Oxford: Oxbow Books.
  7. Bondoc, D. and Gudea, N. 2009. Castrul roman de la Răcari. Încercare de monografie. Cluj-Napoca: Ed. Mega.
  8. Boube-Piccot, C. 1980. Les bronzes antiques du Maroc. II. Les chars et l’attelage. Rabat: Musée des Antiquités.
  9. Breeze, D. 2015. The end of Roman Newstead. Hunter, F. and Keppie, L. (eds.), A Roman Frontier Post and its People. Newstead 1911-2011: 117-121. Edinburgh: National Museum Scotland.
  10. Bujor, E. and Simion, G. 1960. Săpăturile de salvare din cimitirul roman de la Isaccea. Materiale și Cercetări Arheologice 7: 391-399.
  11. Buora, M. and Jobst, W. 2002. Roma sul Danubio. Da Aquilea a Carnuntum lungo la via dell’ambra. Catologhi e Monografie Archeologiche dei Civici Musei di Udine 6. Roma: L’Erma di Bretschneider.
  12. von Carnap-Bornheim, C. 2003. Zu ‘magischen’ Schwertperlen und propellerförmigen Seitenstangen in kaiserzeitlichen Moorfunden. von Carnap-Bornheim, C. (ed), Kontakt-Kooperation-Konflict. Germanen und Sarmaten dem 1. und 4. Jahrhundert nach Christus. Internationales Seminar der Kolloquiums des Vorgeschichtlichen Seminars der Phillips-Universität Marburg 12-16 Februar 1998.Verröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg. Sonderband 13: 371-382.
  13. Chirilă, E., Gudea, N., Lucăcel, V. and Pop, C. 1972. Castrul roman de la Buciumi. Contribuții la cercetarea limesului Daciei Porolissensis. Cluj: Muzeul de Istorie și Artă Zalău.
  14. Crnobrnja, A. and Krunić, S. 1997. Military equipment and Horse Harness. Krunić, S. (ed), Antique Bronze from Singidunum: 271-302. Belgrade: Belgrade City Museum.
  15. Curle, J. 2011. A Roman Frontier Post and its People. The Fort of Newstead in the Parish of Melrose. Glasgow: James Maclehose and Sons.
  16. Engelhardt, C. 1869. Vimose Fundet. Kjøbenhavn: 1 Commission hos G. E. C. Gad.
  17. Fischer, T. 2012. Die Armee der Caesaren. Archäologie und Geschichte. Regensburg: Verlag Friedrich Pustet.
  18. Genčeva, E. 2009. Pимският aжурен колан от България. Археология, Sofia 50: 11-26.
  19. Gschwind, M. 2004. Das römische Auxiliarkastell Eining an der Donau vom 1. bis 5. Jh. n. C. Münchner Beiträge zur Vor-und Frühgeschichte 53. München: Verlag C. H. Beck.
  20. Gudea, N. 1989. Porolissum. Un complex arheologic daco-roman la marginea de nord a Imperiului Roman. I. = Acta Musei Porolissensis 13.
  21. Gui, M. 2015. Button-and-loop fasteners from Porolissum and the rest of Dacia. Dobos, A., Petruț, D., Berecky, S., Vass, L., Pánczél, S., Molnár-Kovács, Z. and Forisek, P. (eds), Archaeologia Transylvanica. Studia in honorem Stephani Bajusz: 231-237. Cluj-Napoca, Târgu Mureș, Budapest: Transylvanian Museum Society, Mureș County Museum, Martin Opitz Publishing House.
  22. Hübener, W. 1963-1964. Zu den provinzialrömischen Waffengräbern, Saalburg Jahrbuch 21: 20-25.
  23. Jütting, I. 1995. Die Kleinfunde aus den römischen Lager Eining-Unterfeld. Bayerische Vorgeschichtsblätter 60: 143-230.
  24. Kovács, L. 2001. Sarmatenzeitliche Glaskauri aus der Gemarkung von Hajdúbőszőrmeny. Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae 52: 283-302.
  25. Lenz, K. 2006. Römische Waffen, militärische Ausrüstung und militärische Befunde aus dem Stadtgebiet der Colonia Ulpia Traiana (Xanten). Bonn: Verlag Dr. Rudolf Habelt GmbH.
  26. Lindenschmit, L. 1881. Die Alterthümer unserer heidnischen Vorzeit, nach den in öffentlichen und Privat Sammlungen befindlichen Originalien zusammengestellt und herausgegeben von dem Römisch-Germanischen Centralmuseum in Mainz durch Ludwig Lindenschmit. Band 3. Mainz.
  27. Matei-Popescu, F. 2010. The Roman Army in Moesia Inferior. Bucharest: Conphys Publishing House.
  28. Miks, C. 2007. Studien zur römischen Schwertbewaffnung in der Kaiserzeit. Kölner Studien zur Archäologie der römischen Provinzen 8. Rahden/ Westf.: Marie Leidorf Verlag.
  29. Mrav, Z. 2015. Egy Künzing –Típusú római csatatőr (pugio) Nagyberki-Szalacskáről (Somogy Megye). Székely, M. (ed), Res Militares Antiquae II. Szeged 2014. április 11-12: 107-123. Szeged: Jate Press.
  30. Müller, M. 1999. Faimingen-Phoebiana II. Die römischen Grabfunde. Limesforschungen 26. Mainz: Verlag Philipp von Zabern.
  31. Nikolay, J. 2007. Armed Batavians. Use and Significance of Weaponry and Horse Gear from non-military Contexts in the Rhine Delta (50 BC to AD 450). Amsterdam: Amsterdam University Press.
  32. Oldenstein, J. 1976. Zur Ausrüstung römischer Auxiliareiheiten. Studien zu Beschlägen und Zierat an der Ausrüstung der römischer Auxiliareiheiten der obergermanisch –raetischen Limesgebietes aus dem zweiten und dritten Jahrhundert n. Chr. Bericht der Römisch-Germanischen Kommission 57: 49-284, pls. 9-90.
  33. Oța, L. 2013. Lumea funerară în Moesia Inferior (secolele I – III p. Chr). Brăila: Editura Istros.
  34. Petculescu, L. 1991. A note on military equipment of Roman officers in the 3rd century AD. Bayerische Vorgeschichtsblätter 56: 207-212.
  35. Petculescu, L. 2025. Roman military equipment in the northeastern part of Moesia Inferior. I. The Capidava cemetery. Cercetări Arheologice 32.1: 351-367.
  36. Raddatz, K. 1957-1958. Zu den “magischen” Schwertanhängern des Thorsberger Moorfundes. Offa 16: 81-84, pl.6.
  37. Ratković, D. 2013. Vojna i konska oprema. Cvetićanin, T., Glumac, M., Krunić, S, Ratković, D. and Šljivar. D., Pokloni Sofije I Milojka Dunjića: 151-158. Beograd: Narodni Muzej u Beogradu.
  38. Rau, A. 2010. Nydam Mose 1 Die personnengebundenen Gegenstände. Grabungen 1989-1990. Text. Århus: Aarhus Universitetsforlag.
  39. Redžić, S. 2013. Rimske pojasne garniture na tlu Srbije od I do IV veka. Unpublished Ph. D Thesis. Belgrade: University of Belgrade.
  40. Russell, B. 2011. The Roman Sarcophagus “Industry”: a Reconsideration. Elsner, J. and Huskinson, J. (eds), Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi. Millenium-Studien/ Millenium Studies 29: 119-147. Berlin and New York: De Gruyter.
  41. Selke, V. 2014. Römische Funde aus Dambach am Limes (1892-2007). Materialhefte zur Bayerischen Archäologie 100. Kallmünz/Opf.:Verlag Michael Lassleben.
  42. Simion, G. 1994-1995. Ensemble funéraire de la nécropole tumulaire de Noviodunum (Isaccea). Dacia N. S. 38- 39: 121-149.
  43. Simion, G. 1995. Méthodes de datation et de location des centres de production des bronzes romaines découverts dans la région du Bas-Danube. Mols, S., Gerhartl-Witteveen, A., Kars, H., Koster, A., Peters, W. and Willems, W. (eds), Acta of the 12th International Congress on the Ancient Bronzes, Nijmegen 1992: 215-228. Nijmegen: Provinciaal Museum G. M. Kam.
  44. Stănescu, R, Plantos, C., Ailincăi, S., Constantinescu, M., Mihail, F. and Stănică, A., More precious than gas? An unexpected discovery in the northeastern funerary area of Noviodunum. Peuce 21: 41-74.
  45. Šarov, O. 2003. Die Gräber des sarmatischen Hochadels von Bosfor. Von Carnap-Bornheim, C. (ed), Kontact-Kooperation-Konflict. Germanenund Sarmaten zwischen dem 1. und 4. Jahrhundert nach Christus. Internationales Kolloquiums des Vorgeschichtlichen Seminars der Philipps-Universität Marburg 12-16. Februar 1998. Verröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg. Sonderband 13: 35-64. Neumünster: Wachholtz Verlag.
  46. Treister, M. 2000. Local Imitations of the Details of Roman Military Costume in the Bosporan Kingdom. Kölner Jahrbuch 33: 363-373.
  47. Treister, M. 2009. Bronze-und Goldfolienschnallen sowie Riemenendbeschläge mit Tamgazeichen – ein Phänomen der bosporanischen Kultur des 2. Jh. n. Chr. Povalahev, N. and Kuznetsov, V. (eds), Phanagoreia und seine historische Umwelt. Von den Anfängen der griechischen Kolonisation (8. Jh. v. Chr.) bis zum Chasarenreich (10. Jh. n. Chr). Internationalen Konferenz 25.-28. November 2009 Göttingen:253-287. Göttingen: Civillier Verlag.
  48. Tudor, D. 1965. Castra Daciae Inferioris (VIII), Săpăturile lui Gr. G. Tocilescu în castrul roman de la Răcari (raion Filiași, reg. Oltenia). Apulum 5: 233-257.
  49. Tudor, D. 1978. Oltenia Romană4. București: Editura Academiei Republicii Socialiste Romania.
  50. Tudor, D., Popilian, G., Bondoc, D. and Gudea, N. 2011. Castrul Roman de la Slăveni. Cluj-Napoca: Editura Mega.
  51. Tušek, I. 1987. Zgornji Breg pri Ptuju. Ostanki rimske hiše. Arheološki Pregled 1986: 91-92.
  52. Ulbert, G. 1974. Straubing und Nydam. Zu römischen Langschwertern der späten Limeszeit. Kossack, G. and Ulbert, G. (eds), Studien zur Vor – und Frühgeschichtlichen Archäologie. Festschrift für Joachim Werner zum 65. Geburtstag. München: Verlag C. H. Beck.
  53. Unz, C. and Deschler-Erb, E. 1997. Katalog der Militaria aus Vindonissa. Militärische Funde, Pferdegeschirr und Jochteile bis 1976. Veröffentlichungen der Gesellschaft Pro Vindonissa XIV. Brugg: Gesellschaft Pro Vindonissa.
  54. Vaday, A. 1986. Beitrag zum Fund von Vizesd-Pusta. Folia Archaeologica 37: 197-220.
  55. Werner, J. 1956. Beiträge zur Archäologie des Atilla-Reiches. Abhandlungen Bayerische Akademie der Wissenschaften Philosophisch-Historische Klasse 38 A. München.
  56. Wieser, M. 1996. Die Wiederzusammenführung von Gürtelbestandteilen des Museums Lauriacum in Enns und eine kurze Bemerkung zum Balteusbestandteil RVII 531. Museumverein Lauriacum Enns 34: 17-20.
  57. Wieser, M. 1999. Die römischen Gürtel und Gürtelbeschläge aus Lauriacum. Unpublished MA thesis Wien University.
  58. Wild, J. 1970. Button-and-loop Fasteners in the Roman Provinces. Britannia 1: 137-155.
  59. Wright, B., Tamba, D. and Găzdac, C. 2005. A baldric terminal discovered at the Roman town and fort of Porolissum (Roman Dacia, today Romania). Revista Bistriței 15: 111-119.
  60. Wright, B., Tamba, D. and Găzdac, C. 2017. A baldric terminal discovered in the Roman town and fort of Porolissum (Roman Dacia, modern Romania). Journal of Roman Military Equipment Studies 18: 51-55.
  61. Zanier, W. 1992. Das römische Kastell Ellingen. Limesforschungen 23. Mainz: Verlag Phillip von Zabern.

Creative Commons Licence
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License